AI-training voor medewerkers: door de EU AI Act een wettelijke verplichting


De tijd dat AI-training een 'nice to have' was, is voorbij. Met de inwerkingtreding van de EU AI Act is het trainen van medewerkers die met AI werken een wettelijke verplichting geworden. Voor HR-managers, L&D-professionals en directies betekent dit: actie ondernemen. In deze blog leggen we uit wat de wet precies eist, voor wie dit geldt en hoe je als organisatie aan de slag gaat.
Wat eist de EU AI Act?
Artikel 4 van de EU AI Act verplicht zowel aanbieders als gebruikers van AI-systemen om te zorgen dat hun personeel beschikt over voldoende AI-geletterdheid. Let op: dit gaat niet alleen over organisaties die AI-software ontwikkelen. Ook bedrijven die AI-tools inkopen en intern gebruiken vallen hieronder. Gebruikt jouw organisatie Microsoft Copilot, ChatGPT, een AI-gestuurde chatbot of andere AI-toepassingen? Dan geldt deze verplichting voor jou.
De wetgever schrijft geen specifieke cursusvorm voor, maar eist wel dat organisaties het kennisniveau van medewerkers actief verhogen. Juridische experts interpreteren dit als een feitelijke trainingsplicht. Het is dus geen kwestie van een pdf rondsturen en hopen dat iedereen het leest. Er wordt verwacht dat je kunt aantonen dat medewerkers daadwerkelijk getraind zijn.
Voor wie geldt de verplichting?
Het korte antwoord: voor vrijwel iedereen die met AI werkt. De wet maakt geen onderscheid tussen IT-specialisten en andere medewerkers. Iedereen die AI-systemen bedient, configureert of beslissingen neemt op basis van AI-output valt onder de verplichting. Denk aan:
Bovendien strekt de verplichting zich uit tot externe partijen die namens jouw organisatie met AI-systemen werken. Ingehuurde consultants, freelancers of dienstverleners die toegang hebben tot jullie AI-tools? Ook zij moeten voldoende AI-geletterd zijn.
Ook bij laagrisico-toepassingen
Een veelgehoord misverstand is dat de AI Act alleen geldt voor hoogrisico-systemen. Dat klopt niet. Ook bij laagrisico-toepassingen zoals chatbots of tekstgeneratoren moet het kennisniveau van gebruikers passend zijn bij het risico van het systeem. De lat ligt wellicht lager dan bij medische AI of kredietbeoordelingssystemen, maar er ís een lat.
Wat moet er in de training zitten?
De EU AI Act eist dat de inhoud en diepgang van training aansluit bij de rol van de medewerker, diens technische achtergrond en het concrete gebruiksscenario. Een one-size-fits-all e-learning volstaat dus niet. De training moet in ieder geval de volgende elementen bevatten:
Voor technische teams die AI-systemen bouwen of beheren gelden aanvullende eisen rondom architectuur, security en compliance.
Waarom documentatie cruciaal is
Bij een eventuele controle moet je kunnen aantonen dat medewerkers getraind zijn. Experts adviseren daarom om trainingen aantoonbaar te maken met documentatie en certificaten. Zorg voor een compliance-dossier waarin je vastlegt:
Organisaties die dit nalaten lopen risico op handhavingsmaatregelen en reputatieschade. De Autoriteit Persoonsgegevens en andere toezichthouders kunnen boetes opleggen bij non-compliance.
De urgentie is nu
De AI-geletterdheidsverplichting is één van de eerste onderdelen van de AI Act die van kracht is geworden. Wachten is geen optie meer. Tegelijkertijd zien we dat veel organisaties nog zoekende zijn: Wat moeten we precies doen? Hoe rollen we dit uit naar honderden of duizenden medewerkers? Hoe zorgen we dat de training aansluit bij verschillende rollen?
Hoe The AI Group helpt
Bij ai.nl ondersteunen we organisaties bij het voldoen aan de AI-geletterdheidsverplichting. Ons trainingsaanbod is modulair opgebouwd en sluit aan bij verschillende rollen en kennisniveaus:
We denken graag mee over een opleidingsplan dat past bij jouw organisatie. Neem contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.

