Pas op voor de AI-overdeschuttinggooi-manager
Een kritische blik op Agentic AI: voorkom dat u een 'overdeschuttinggooi-manager' wordt die blindelings taken delegeert aan AI zonder overzicht, nuance of waardevolle interactie te behouden.

Hoe zien de meeste agentic AI-systemen in bedrijven er nu uit?
"Bijna iedereen die serieus met agents aan de slag gaat, bouwt dezelfde structuur. Bovenaan staat één hoofd-agent die werkt als een soort managing director. Daarmee bespreek je je vragen en prioriteiten, en die agent zet vervolgens sub-agents aan het werk: de een doet onderzoek, de ander analyseert cijfers, een derde schrijft teksten of handelt klantvragen af. In customer service laat de hoofd-agent bijvoorbeeld de orderhistorie controleren, het retourbeleid raadplegen en een antwoord formuleren. Heel aantrekkelijk, want je hebt één aanspreekpunt en de slagkracht van een heel digitaal team."
Wat is het risico van een hoofd-agent met sub-agents?
"Hoe meer werk je via één hoofd-agent laat lopen, hoe groter de black box wordt. Je ziet nog wel wat die hoofd-agent terugkoppelt, maar je weet niet welke sub-agent welke informatie gebruikte, welke aannames er zijn gedaan en waar een fout is ontstaan. Juist omdat je alleen met die ene agent praat, verdwijnen de natuurlijke controlemomenten uit het proces."
Wat is een overdeschuttinggooi-manager?
"Dat is de manager die een opdracht van boven krijgt en die zo snel mogelijk doorschuift naar zijn team. Even doormailen, in een overleg neerleggen, klaar. Hij bespaart er tijd mee, maar raakt steeds verder verwijderd van het echte werk, tot hij nauwelijks meer weet wat zijn team doet en waar de risico's zitten. Met agentic AI kunnen we precies dezelfde fout maken. Een klant meldt dat zijn bestelling voor de derde keer verkeerd is geleverd, de hoofd-agent regelt alles en wij zien aan het eind alleen dat de case is opgelost. Dan ben je de digitale variant van de dozenschuiver geworden."
Moet je agentic AI zo inrichten dat de mens er zo min mogelijk aan te pas komt?
"Dat is precies de denkfout. We optimaliseren de samenwerking tussen mens en agent op tijdsbesparing en zien elke menselijke interactie als iets dat moet verdwijnen: minder escalaties, minder overleg, zoveel mogelijk volledig geautomatiseerde klantcontacten. Maar een goede manager probeert ook niet elk contactmoment met zijn team te schrappen. Hij wil begrijpen wat er speelt, wil tegengas en wil op cruciale momenten betrokken blijven. De echte vraag is welke vorm van samenwerking bij een bepaald proces past."
Welke vormen van samenwerking tussen mens en AI-agent zijn er?
"Ik onderscheid zes modellen, oplopend in autonomie. Het begint bij de agent die je alleen inschakelt als je erom vraagt en eindigt bij een agent die volledig zelfstandig werkt terwijl jij steekproefsgewijs controleert. Daartussen zitten de werkvoorbereider die je om goedkeuring vraagt, de sparringspartner, het model met vaste controlemomenten en de agent die zelfstandig mag handelen binnen vooraf afgesproken grenzen. Ze hoeven lang niet allemaal zo autonoom mogelijk te zijn."
| Niveau | Model | Rol van de mens | Voorbeeld in customer service |
|---|---|---|---|
| 1 | Hulp op verzoek | Doet het werk zelf en roept de agent bewust in | Conceptantwoord, klanthistorie samenvatten, kennisbankartikel zoeken |
| 2 | Werkvoorbereider | Keurt de beslissing goed | Agent analyseert de historie en het compensatiebeleid en stelt een refund of herlevering voor |
| 3 | Sparringspartner | Denkt mee en kiest | Bij een klant die dreigt te vertrekken zet de agent opties op een rij, de medewerker kiest |
| 4 | Vaste controlemomenten | Bespreekt periodiek het totaalbeeld | Wekelijkse review van vragen, uitzonderingen, refunds en escalaties |
| 5 | Autonoom binnen grenzen | Ontwerpt en bewaakt de regels | Compensatie tot 50 euro zelfstandig; drie eerdere klachten of een juridische dreiging gaat naar een mens |
| 6 | Volledige autonomie | Controleert steekproefsgewijs | Openingstijden, bestelstatus, factuur opnieuw versturen |
Wanneer is volledige autonomie voor een AI-agent wel verstandig?
"Bij sterk gestandaardiseerde processen met beperkte gevolgen, zoals vragen over openingstijden, de status van een bestelling of het opnieuw versturen van een factuur. Het wordt gevaarlijk zodra volledige autonomie automatisch het einddoel van elke toepassing wordt. Maximale autonomie is namelijk niet hetzelfde als een volwassen toepassing."
Hoe bepaal je hoeveel autonomie een agent krijgt?
"Dat hangt volledig af van het proces. Een vraag over een pakket vraagt iets anders dan een trouwe klant die na meerdere fouten wil vertrekken, een refund met grote financiële impact of een klacht die reputatieschade kan veroorzaken. Stel jezelf daarom een paar vragen. Wanneer moet de agent escaleren? Waar wil je expliciete goedkeuring? Wanneer wil je inhoudelijk sparren? Welke informatie moet altijd zichtbaar blijven? Met die vragen begint het echte ontwerp."
Waarom is menselijke interactie in klantenservice zo belangrijk, ook met AI-agents?
"Een klantcontact is meer dan een taak die moet worden afgehandeld. Het is ook een signaal dat er iets misgaat in een product, proces of de dienstverlening. Wie alleen optimaliseert op tijdsbesparing, bouwt een organisatie waarin de agents steeds slimmer worden en de mens steeds minder begrijpt wat er gebeurt. Dan heb je een indrukwekkend digitaal team, maar ben je zelf degene die af en toe een opdracht over de digitale schutting gooit. Je kunt tenslotte ook een zieloze manager zijn van robots."

// Over de auteur
Job van den Berg
Mede-oprichter, AI Keynote Spreker & Techondernemer
Tech-ondernemer (1989) met een achtergrond als socioloog (Research Master (MSc) in statistiek en sociologie) en een van de meest gevraagde keynote sprekers over AI en data in Nederland. Als mede-oprichter van Ai.nl, The Automation Group en Proxies leidt hij engineers die agentic AI van prototype naar productie brengen binnen enterprises. Op het podium vertaalt Job die hands-on praktijk naar concrete strategieën. Eerder was Job Chief Data bij o.a. DPG Media en Kantar. Hij is co-auteur van 5 boeken over AI waaronder 'AI Agents' en 'Handboek AI Strategie' en een veelgevraagd expert in de landelijke media.
LinkedIn

